กฎสัชฌายะ ข้อ 13
อักขรวิธีในพระไตรปิฎก จ.ป.ร. อักขะระสยาม พ.ศ. 2436 มีการใช้เครื่องหมายแตกต่างกัน ได้แก่ ไม้ยามักการ ( ๎ ) แสดงเสียงกล้ำ และไม้วัญฌการ ( ์ ) แสดงเสียงสะกด ตรงตามกฎไวยากรณ์กัจจายะนะ-ปาฬิ ซึ่งกล่าวถึงเสียงสะกดและเสียงกล้ำอยู่ต่างข้อกัน
ตัวอย่างคำปาฬิ พ๎ราห๎ม (พร และ หม ออกเสียงกล้ำกัน) ต้องออกเสียงว่า [บรา-หมะ] ปัจจุบันอ่านกันว่า พราม กล่าวคือออกเสียงกล้ำเป็นเสียงสะกด ซึ่งในไวยากรณ์กล่าวว่าเสียงสะกดและเสียงกล้ำแยกออกจากกันอย่างเด็ดขาด ไม่มีกล่าวถึงเสียงสะกดที่เคลื่อนไปเป็นเสียงกล้ำ จึงเป็นตันติภาษาที่มีแบบแผนชัดเจน ไม่มีความเป็นไปได้ที่เสียงสะกดและเสียงกล้ำจะมาปนแทรกกัน
ส่วนการออกเสียง พ [บะ] เป็น [พะ] ดูการออกเสียงในกฎสัชฌายะข้อที่ 1 และ ข้อที่ 10
สังเกต โน้ตเสียงตัวเล็ก ที่เป็นสัททสัญลักษณ์สากล มีมาตราความเร็วสูง แสดงเสียงกล้ำ บ๎ร และ ห๎ม ซึ่งเป็นเสียงอักขะระสองตัวที่ออกเสียงกล้ำกันโดยไม่มีสระคั่น
รายละเอียดกฎสัชฌายะ.pdf by Dhamma Society on Scribd